<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE html
     PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN"
     "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">

<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<head>
  <title>Hiragana - Przewodnik Tae Kima po gramatyce języka japońskiego</title>
  <meta name="Author" content="Tae Kim" />
  <meta name="Description" content="A guide to Japanese grammar." />
  <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
  <link rel="shortcut icon" href="favicon.ico" type="image/x-icon" />

  <style type="text/css">
     @import url('style.css');
  </style>

    <link rel="stylesheet" type="text/css" href="print.css" media="print" />

</head>

<body>
<h1>ひらがな</h1>

<table align="right" cellpadding="3">
<tr align="center">
	<td>
		<a href="writingsys.html">← Poprzednie (Systemy pisma)</a> |
	</td>
	<td>
		<a href="index.html#contents"> Spis treści</a>
	</td>
	<td>
		| <a href="katakana.html">Następne (Katakana) →</a>
	</td>
</tr>
<tr align="center">
	<td></td>
	<td><a href="hiragana_ex.html">Przejdź do ćwiczeń</a></td>
	<td></td>
</tr>
</table>

<br /><br /><br />

<table cellpadding="0" cellspacing="0">
<tr><td>
<div class="outline">
<!-- outline menu -->
<center><span class="summary">Hiragana</span></center>
<ol>
<li><a href="#part1">Czym jest hiragana?</a></li>
<li><a href="#part2">Udźwięcznienie</a></li>
<li><a href="#part3">Małe 「や」、「ゆ」, 「よ」</a></li>
<li><a href="#part4">Małe 「つ」</a></li>
<li><a href="#part5">Długie samogłoski</a></li>
</ol>

</div>
</td></tr>
</table>


<h2 id="part1">Czym jest hiragana?</h2>
<i>Hiragana</i> jest podstawowym alfabetem sylabicznym języka japońskiego. Reprezentuje ona wszystkiego jego dźwięki i 
przy jej pomocy można napisać teoretycznie wszystko. Niestety jako, że japoński zapis nie uwzględnia odstępów między znakami, 
tekst napisany wyłącznie hiraganą byłby niemal nie do odczytania. 
<p>Poniżej znajduje się tabela ze znakami hiragany i odpowiadającymi im dźwiękami języka angielskiego. Należy ją odczytywać, 
od góry do dołu i od prawej do lewej, tak jak większość japońskich tekstów.
W języku japońskim kolejność i kierunek stawianych kresek ma duże znaczenie (szczególnie w przypadku kanji). 
Znaki pisane ręcznie różnią się nieco od tych pisanych na komputerze (tak samo jak litera „a” różni się od swojego odpowiednika 
zapisanego ręcznie) dlatego też przy nauce pisania dobrze jest korzystać z pomocy różnych źródeł prezentujących poprawny zapis.
 Należy również podkreślić znaczenie odpowiedniej wymowy poszczególnych dźwięków. Jako że wszystkie japońskie słowa 
 opierają się na tych dźwiękach, nauka błędnej wymowy może przyczynić się do zachwiania fundamentów na których opierać się będzie Twoja wymowa.  

</p>

<p />
<center>
<table border="1" cellpadding="8" class="bigger">
<caption>Tabela znaków hiragany</caption>
<tr align="center"><th>n</th> <th>w</th> <th>r</th> <th>y</th> <th>m</th> <th>h</th>
    <th>n</th> <th>t</th> <th>s</th> <th>k</th> <th>&nbsp;</th><th>&nbsp;</th></tr>

<tr align="center"><td>ん</td> <td>わ</td> <td>ら</td> <td>や</td> <td>ま</td> <td>は</td>
    <td>な</td> <td>た</td> <td>さ</td> <td>か</td> <td>あ</td> <th>a</th></tr>

<tr align="center"><td class="empty">&nbsp;</td> <td>ゐ*</td> <td>り</td> <td class="empty">&nbsp;</td> <td>み</td> <td>ひ</td> <td>に</td>
    <td>ち<br /><span class="small">(chi)</span></td> <td>し<br /><span class="small">(shi)</span></td> <td>き</td> <td>い</td> <th>i</th></tr>

<tr align="center"><td class="empty">&nbsp;</td><td class="empty">&nbsp;</td><td>る</td> <td>ゆ</td> <td>む</td> <td>ふ<br /><span class="small">(fu)</span></td> <td>ぬ</td>
    <td>つ<br /><span class="small">(tsu)</span></td> <td>す</td> <td>く</td> <td>う</td> <th>u</th></tr>

<tr align="center"><td class="empty">&nbsp;</td> <td>ゑ*</td> <td>れ</td> <td class="empty">&nbsp;</td> <td>め</td> <td>へ</td>
    <td>ね</td> <td>て</td> <td>せ</td> <td>け</td> <td>え</td> <th>e</th></tr>

<tr align="center"><td class="empty">&nbsp;</td> <td>を</td> <td>ろ</td> <td>よ</td> <td>も</td> <td>ほ</td> <td>の</td>
    <td>と</td> <td>そ</td> <td>こ</td> <td>お</td> <th>o</th></tr>
</table>
* = forma przestarzała (nie będąca w użytku)


</center>

<p>Hiragana</a> nie jest ciężka do opanowania i w Internecie można znaleźć wiele stron i darmowych programów pomocnych przy jej przyswajaniu. 
Zachęcam Was do odwiedzenia  stronie<a href="http://www.sf.airnet.ne.jp/~ts/japanese/cover.html">tej strony</a>, gdzie możecie usłyszeć poprawną
 wymowę poszczególnych znaków (sekcje od 2.1 do 2.11). Dobrym sposobem nauki jest również nagrywanie swojej własnej wymowy i porównywanie jej tą 
 zamieszczoną na stronie. </p>

<p>Podczas nauki pisowni znaków hiragany należy pamiętać o tym, że kolejność i kierunek poszczególnych kresek <em><b><u><i>mają znaczenie</i></u></b></em>. 
Specjalnie to podkreślam. Po jakimś czasie sami zrozumiecie dlaczego starając się odczytać czyjeś bazgroły. Jedyną rzeczą umożliwiająca ich rozszyfrowanie
 będzie fakt, że te same znaki pisze się w dokładnie ten sam sposób dzięki czemu układ i struktura znaku jest za każdym razem zachowana. 
 Przykładanie uwagi do kolejności stawianych kresek już przy nauce hiragany pozwoli Wam uniknąć złych nawyków. 
 Na  <a href="http://www.geocities.com/Tokyo/Shrine/7047/hboth.htm">tej stronie</a> znajdziecie animacje przedstawiające prawidłową 
 kolejność pisania poszczególnych znaków.

<p>※ Jako ciekawostkę można podać fakt, iż pewien japoński wiersz pochodzący z ery Heian zatytułowany 「いろは」  był przez długi czas używany 
do nauki hiragany. Zawiera on bowiem wszystkie znaki hiragany poza 「ん」, które najprawdopodobniej nie istniało w czasie powstawania wiersza. 
W <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Iroha"> tym artykule </a>  wikipedii znajdziecie tekst utworu. Jak podaje wikipedia kolejność znaków 
użyta w 「いろは」 jest nadal często używana, dlatego też warto poświęcić mu trochę czasu. 
</p>

<div class="sumbox">
<span class="summary">Uwagi</span>
<ol>
<li>Poza 「し」、「ち」、「つ」 i 「ん」、łatwo będzie Ci odgadnąć wymowę poszczególnych znaków dopasowując odpowiednią spółgłoskę z górnego rządka 
do odpowiedniej samogłoski po prawej stronie. Dla przykładu: 「き」 będzie wymawiane jak / ki /  a  「ゆ」 jak / yu /  (pl. "ju") itd.   </li>
<li>Na <a href="http://www.sf.airnet.ne.jp/~ts/japanese/cover.html">tej stronie</a> znajdziecie wymowę poszczególnych znaków (sekcje od
2.1 do 2.11). </li>
<li>Należy pamiętać, iż międzynarodowa transkrypcja niektórych znaków nie zawsze koresponduje z polską wymowę np.
 「ち」 wymawiane jest jak “chi” (pl. bardzo miękkie “ć”) a 「つ」 jak „tsu” (pl. „cu”)</li>
<li>Dźwięki / r / i / l / w języku japońskim różnią się od swoich polskich odpowiedników. Japońskie / r / jest wymawiane bez wibracji koniuszka języka i najczęściej 
przy artykulacji występuje tylko lekkie uderzenie języka o krawędź dziąseł.  Boczne krawędzie języka są lekko wywinięte ku górze, 
podobnie jak przy polskim /l/. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż w języku japońskim nie istnieje opozycja między dźwiękami / r / i / l/. Z fonetycznego punktu widzenia są one różną realizacją tego samego fonemu.</li>
<li>Zwróć szczególną uwagę na różnicę w wymowie między / tsu / i / su /.</li>
<li>Znak 「ん」 jest szczególnym znakiem, gdyż rzadko występuje w izolacji i nie zawiera on samogłoski. 
Dodany do innych znaków jest realizowany jako /n/ np. 「かん」 wymawiane jest jak ‘kan’ a 「まん」 jak ‘man’ itd. </li>
<li><u>Pamiętaj o prawidłowej kolejności i kierunku stawianych kresek!</u> Na
<a href="http://www.geocities.com/Tokyo/Shrine/7047/hboth.htm">tej stronie</a> znajdziesz poprawny sposób ich pisania.</li>
</ol>
</div>

<h2 id="part2">Udźwięcznienie</h2>
Kiedy opanujesz hiraganę będziesz znał już niemal wszystkie dźwięki występujące w języku japońskim. Pozostaje
 jeszcze pięć innych, które zaznaczane są przez dodanie dwóch kreseczek nad znakiem  zwanych <i>dakuten</i> （濁点） 
 lub kółeczka zwanego <i>handakuten</i> （半濁点）. Oznaczenia te wskazują na modyfikację danej samogłoski - zazwyczaj 
 jej udźwięcznienie (spółgłoska dźwięczna to 「濁り」) lub jak w przypadku dźwięków z rządka 'h', ich zamianę na 'p' np. / ha / -> / pa /.
  
<p>Wszystkie możliwe kombinacje takich dźwięków znajdują się w tabeli poniżej.</p>

<p />
<center>
<table border="1" cellpadding="8" class="bigger">
<caption>Spółgłoski udźwięcznione</caption>
<tr align="center"><th>p</th> <th>b</th> <th>d</th> <th>z</th> <th>g</th><th>&nbsp;</th></tr>

<tr align="center"><td>ぱ</td> <td>ば</td> <td>だ</td> <td>ざ</td> <td>が</td> <th>a</th></tr>

<tr align="center"><td>ぴ</td> <td>び</td> <td>ぢ<br /><span class="small">(ji)</span></td> <td>じ<br /><span class="small">(ji)</span></td> <td>ぎ</td> <th>i</th></tr>

<tr align="center"><td>ぷ</td> <td>ぶ</td> <td>づ<br /><span class="small">(dzu)</span></td> <td>ず</td> <td>ぐ</td> <th>u</th></tr>

<tr align="center"><td>ぺ</td> <td>べ</td> <td>で</td> <td>ぜ</td> <td>げ</td> <th>e</th></tr>

<tr align="center"><td>ぽ</td> <td>ぼ</td> <td>ど</td> <td>ぞ</td> <td>ご</td> <th>o</th></tr>
</table>
</center>


<div class="sumbox">
<span class="summary">Uwagi</span>
<ol>
<li>Na <a href="http://www.sf.airnet.ne.jp/~ts/japanese/cover.html">tej stronie</a> znajdziesz wymowę tych dźwięków (koniec sekcji 2.2, 2.3, 2.4 i
 2.6).</li>
<li>Dźwięki 「ぢ」 i 「じ」 są wymawiane jak / ji / (pl. / dź / )  natomiast 「づ」 czytamy jak / dzu /.</li>
</ol>
</div>

<h2 id="part3">Małe 「や」、「ゆ」, 「よ」</h2>
Możliwe jest również łączenie spółgłosek z dźwiękami / ya / yu / yo / przez dodanie małego 
 「や」、「ゆ」 lub 「よ」 do poszczególnych dźwięków z rządka / i / hiragany. 

<p />
<center>
<table border="1" cellpadding="8" class="bigger">
<caption>Wszystkie możliwe kombinacje z małymi や、ゆ、よ </caption>
<tr align="center"><th>p</th> <th>b</th>  <th>j</th> <th>g</th> <th>r</th>
    <th>m</th> <th>h</th> <th>n</th> <th>c</th> <th>s</th> <th>k</th> <th>&nbsp;</th></tr>

<tr align="center"><td>ぴゃ</td> <td>びゃ</td> <td>じゃ</td> <td>ぎゃ</td> <td>りゃ</td>
    <td>みゃ</td> <td>ひゃ</td> <td>にゃ</td> <td>ちゃ</td> <td>しゃ</td> <td>きゃ</td> <th>ya</th></tr>

<tr align="center"><td>ぴゅ</td> <td>びゅ</td>  <td>じゅ</td> <td>ぎゅ</td> <td>りゅ</td>
    <td>みゅ</td> <td>ひゅ</td> <td>にゅ</td> <td>ちゅ</td> <td>しゅ</td> <td>きゅ</td> <th>yu</th></tr>

<tr align="center"><td>ぴょ</td> <td>びょ</td> <td>じょ</td> <td>ぎょ</td> <td>りょ</td>
    <td>みょ</td> <td>ひょ</td> <td>にょ</td> <td>ちょ</td> <td>しょ</td> <td>きょ</td> <th>yo</th></tr>
</table>
</center>

<div class="sumbox">
<span class="summary">Uwagi</span>
<ol>
<li>Powyższa tabelę czytaj tak samo jak poprzednie dopasowując spółgłoskę z górnego rządka do odpowiedniego dźwięku z rządka po prawej stronie
 np. きゃ czytamy jak /  kya / (pl. / kja /). </li>
<li>Na <a href="http://www.sf.airnet.ne.jp/~ts/japanese/double.html">tej stronie</a> znajdziesz wymowę tych dźwięków. Znajdziesz tam również
takie kombinacje jak 「ぢゃ」、「ぢゅ」 i 「ぢょ」 jednakże nie są one używane w rzeczywistości. W zamian stosuje się 「じゃ」、「じゅ」 i 「じょ」. </li>
<li>Zwróć również uwagę, iż skoro 「じ」 wymawiamy jak / ji / (pl. / dź /) kombinacje z 「や」、「ゆ」、「よ」 wymawiane są odpowiednio 
/ jya / jyu / jyo/ (pl. dzia/dziu/dzio/).</li>
<li>Taką samą zasadę odnosi się do kombinacji z 「ち」, które wymawiamy / cha / chu / cho / (pl. cia/ciu/cio) oraz  
z 「し」 wymawianych / sha / shu / sho / (pl. sia/siu/sio). </li>
</ol>
</div>

<h2 id="part4">Małe 「つ」</h2>
Umieszczenie małego  「つ」 między dwoma znakami powoduje dodanie spółgłoski pochodzącej z drugiego z nich, na koniec pierwszego np. małe 「つ」 pomiędzy 「び」 
i 「く」 sprawi, 
iż dźwięk / k / zostanie dodany na koniec 「び」 i w ten sposób podwojony, dając czytanie „bikku” 「びっく」 . Podobnie 「はっぱ」 będziemy czytać jak “happa” ,「ろっく」 
jak “rokku” itd. To proste
<a href="motomotto.mp3">nagranie mp3</a> ilustruje różnicę w wymowie między 
 「もと」 a 「もっと」. Jeśli zastanawiasz się czy są to rzeczywiste słowa odpowiedź brzmi tak, co więcej mają one różne znaczenia.

<div class="sumbox">
<span class="summary">Uwagi</span>
<ol>
<li>Małe 「つ」 między dwoma znakami stosuje się do dodanie spółgłoski drugiego z nich na koniec pierwszego np. 「がっき」 = "ga<em>k</em>ki".</li>
<li><a href="motomotto.mp3">To nagranie</a> pozwoli Ci usłyszeć różnicę między 「もと」 a 「もっと」.</li>
<li>Dodanie spółgłoski niemal zawsze powoduje charakterystyczny 'podwojony' dźwięk. Pamiętaj, że podwajamy zawsze spółgłoskę drugiego ze znaków.</li>
</ol>
</div>

<h2 id="part5">Długie samogłoski</h2>
Uff! To już niemal wszystko. Na koniec spójrzmy jeszcze na długie samogłoski, które charakteryzują się po prostu przedłużoną realizacją danego dźwięku. 
Przedłużenie takie tworzymy dodając 「あ」、「い」 lub 「う」 w zależności od tego jaki dźwięk wydłużamy. Ilustruje to tabelka poniżej.

<p />
<center>
<table border="1" cellpadding="5">
<caption>Wydłużanie samogłosek</caption>
<tr align="center"><th>Samogłoska</th><th>Wydłużona przez</th></tr>

<tr align="center"><td>/ a /</td><td>あ</td></tr>

<tr align="center"><td>/ i / e /</td><td>い</td></tr>

<tr align="center"><td>/ u / o /</td><td>う</td></tr>

</table>
</center>

<p>Dla przykładu, jeżeli chcemy wydłużyć 「か」 dodaje do niego 「あ」 tworząc 「かあ」 czytane jak długie / kaa /. Inne przykłady: 「き → きい」, 「く → くう」,
 「け → けい」, 「こ → こう」, 「さ → さあ」itd. Łatwo jest zapamiętać jakie dźwięki przedłużaja jakie. Spróbuj wymówić 「か」 i 「あ」 osobno ,a następnie 
wymów je szybko jedno po drugim. Brzmi to właśnie tak jakby dźwięk / ka / został wydłużony. Spróbuj poćwiczyć tak z innymi samogłoskami.  
Pamiętaj, że wymawiasz dźwięki reprezentowane przed dwa różne znaki bez pauzy pomiędzy nimi. W rzeczywistości jednak nie musisz nawet myśleć o wydłużonych samogłoskach.
 Wystarczy, że będziesz czytał znaki szybko, a wydłużenie przyjdzie Ci automatycznie.
</p>

<p>
Gdy  po samogłosce / e / występuje  「い」 otrzymany w efekcie dźwięk wymawiamy jako wypadkową / e / oraz / i /. Czasem zbitka taka wymawiana jest również jak / ay / (pl. /ej/). 
</p>

<p>
Ważne jest wydłużone dźwięki były prawidłowo artykułowane. Niewłaściwa wymowa może doprowadzić 
do wielu nieporozumień gdyż różnice między niektórymi słowami zaznaczyć można tylko przez odpowiednie
 przedłużenie lub skrócenie danych dźwięków np. ‘tutaj’（ここ）i ‘szkoła średnia’ （こうこう）czy   おばさん i おばあさん 
 oznaczające kolejno ‘starszą kobietę’ i ‘babcię’.

</p>

<p>
W wyjątkowych przypadkach samogłoska / e / wydłużona jest poprzez 
dodanie 「え」 natomiast  / o / poprzez dodanie 「お」 np. 「おねえさん」(‘młodsza siostra'), 
「おおい」(‘wiele’) czy 「おおきい」(‘duży’). Zwracaj szczególną uwagę na takie wyjątki, ale nie przejmuj się- nie ma ich zbyt wiele.

</p>

<div class="botmenu">
<table align="center" cellspacing="10">
  <tr align="center" >
    <td width="350"><a href="writingsys.html">← Poprzednie (Systemy pisma)</a></td>
    <td><a href="index.html#contents">Spis treści</a></td>
    <td width="350"><a href="katakana.html">Następne (Katakana) →</a></td>
  </tr>
  <tr align="center" >
  	<td colspan="3"><a href="hiragana_ex.html">Przejdź do ćwiczeń</a></td>
  </tr>
</table>
</div>

<br />
<div class="footer">
<!-- Creative Commons License -->
<a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/"><img alt="Creative Commons License" border="0" src="http://creativecommons.org/images/public/somerights20.gif" /></a><br />
Ta praca jest objęta <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/">Creative Commons License</a>.
<!-- /Creative Commons License -->


<!--

<rdf:RDF xmlns="http://web.resource.org/cc/"
    xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
    xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#">
<Work rdf:about="">
   <dc:type rdf:resource="http://purl.org/dc/dcmitype/Text" />
   <license rdf:resource="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/" />
</Work>

<License rdf:about="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/">
   <permits rdf:resource="http://web.resource.org/cc/Reproduction" />
   <permits rdf:resource="http://web.resource.org/cc/Distribution" />
   <requires rdf:resource="http://web.resource.org/cc/Notice" />
   <requires rdf:resource="http://web.resource.org/cc/Attribution" />
   <prohibits rdf:resource="http://web.resource.org/cc/CommercialUse" />
   <permits rdf:resource="http://web.resource.org/cc/DerivativeWorks" />
   <requires rdf:resource="http://web.resource.org/cc/ShareAlike" />
</License>

</rdf:RDF>

-->
<p class="copyright">Copyright &copy; 2003-2007 Tae Kim (taekim.japanese AT gmail.com)</p>
<p class="translation">Polish translation by Mateusz Miara (bazil88 AT o2.pl)</p>
<p>
<a href="http://www.guidetojapanese.org/forum/viewforum.php?id=18">Report a correction or suggestion for this page</a>
</p>
</div>

<div class="small" style="text-align:right;"><pre>This page has last been revised on 2006/4/7
Added reference to 「いろは」 (2005/8/3)
/ei/ should be pronounced as /ay/ and not just a long /e/ (2006/4/7)
</pre></div>

<script src="http://www.google-analytics.com/urchin.js" type="text/javascript">
</script>
<script type="text/javascript">
_uacct = "UA-93357-1";
urchinTracker();
</script>
</body>
</html>
